Bądź na bieżąco i śledź Nasz BLOG - AM Project

AM Project




Estetyka maszyn na przełomie wieków 2017-06-13


Rewolucja przemysÅ‚owa koÅ„ca XVIII wieku przyniosÅ‚a ożywienie gospodarcze i gwaÅ‚towny rozwój cywilizacyjny. DziÄ™ki temu intensywnemu procesowi powstaÅ‚y doskonaÅ‚e fundamenty pod wynalazki, które znamy dzisiaj, a które powstaÅ‚y caÅ‚y wiek po wielkiej rewolucji,czyli na przeÅ‚omie XIX i XX wieku. To wspaniaÅ‚y okres w historii ludzkoÅ›ci, który zmieniÅ‚ ludzkość na zawsze, oferujÄ…c nieznane dotÄ…d możliwoÅ›ci transportu, przybliżajÄ…c tym samym do globalizacji.

PrzeÅ‚om wieków obfitowaÅ‚ w niezbÄ™dne z dzisiejszego punktu widzenia wynalazki – samochody i samoloty. To również okres wielkich rejsów transatlantyckich, telefonu, żarówki i odkurzacza. Czym byÅ‚by Åšwiat bez tych zdobyczy techniki?

BÄ™dÄ…c prekursorami ówczeÅ›ni wynalazcy zmieniali Åšwiat, rysujÄ…c go wedle wÅ‚asnego uznania. Najczęściej nie bÄ™dÄ…c do koÅ„ca Å›wiadomymi projektantami, ponieważ nadrzÄ™dnÄ… cechÄ… każdego wynalazku jest jego funkcja. To ona determinuje wyglÄ…d i przeważa w ogólnej wartoÅ›ci caÅ‚ego dokonania. Widać to na przykÅ‚adzie caÅ‚ego dorobku minionych czasów. Co ciekawe, przy projektowaniu tych urzÄ…dzeÅ„ czÄ™sto wzorowano siÄ™ ich protoplastami. Te oczywiste inspiracje dzisiaj mogÄ… być maÅ‚o zauważalne, ale sÄ… caÅ‚kowicie naturalne dla czÅ‚owieka żyjÄ…cego w owych czasach.

Pierwsze automobile byÅ‚y po prostu bryczkami z przymocowanym silnikiem parowym. WyglÄ…d pozostaÅ‚ wÅ‚aÅ›ciwie niezmieniony, gdyż pasażerowie dalej zasiadali na wprost siebie, a sterowanie odbywaÅ‚o siÄ™ z tylnego siedzenia. Minęło kilka lat, po których wynalazek byÅ‚ przystosowany do realiów i stawaÅ‚ siÄ™ bardziej ergonomiczny, aż w koÅ„cu kierowca zasiadaÅ‚ z przodu, a za nim reszta wspóÅ‚towarzyszy podróży. OczywiÅ›cie silnik pojawiÅ‚ siÄ™ z przodu i byÅ‚a to prosta analogia do powozów konnych, które ciÄ…gnęły pojazd. UkÅ‚ad ten w motoryzacji utrzymywaÅ‚ siÄ™ bardzo dÅ‚ugo, dopiero lata sześćdziesiÄ…te i wyÅ›cigi dwudziestoczterogodzinne, podczas których mierzyÅ‚y siÄ™ samochody z caÅ‚ego Åšwiata przyniosÅ‚y zmianÄ™ myÅ›lenia konstruktorów. ByÅ‚o to za sprawÄ… serii zwyciÄ™stw Forda GT40. Enzo Ferrari, twórca najlepszych wówczas samochodów sportowych byÅ‚ zdania, że „koÅ„ nie może pchać wozu”. ZmieniÅ‚ je, gdy przegraÅ‚ z amerykaÅ„skim konkurentem z silnikiem umieszczonym z tyÅ‚u. DziÅ› znaczna część samochodów wyÅ›cigowych posiada silnik za kierowcÄ…, w celu lepszego rozkÅ‚adu mas i korzystniejszej aerodynamiki. PiszÄ™ to dlatego, że ludzkie przyzwyczajenia i inspiracje wynikajÄ…ce z przebywania w pewnym Å›rodowisku ksztaÅ‚tujÄ… naszÄ… percepcjÄ™ i odzwierciedla siÄ™ to w najważniejszych wynalazkach w dziejach, których najwiÄ™cej byÅ‚o na przeÅ‚omie wieków XIX i XX. Weżmy pod lupÄ™ innÄ… maszynÄ™ – samolot. Jego skrzydÅ‚a byÅ‚y odzwierciedleniem ksztaÅ‚tu skrzydeÅ‚ ptaków w peÅ‚nym rozÅ‚ożeniu. Ptaki posiadajÄ… skrzydÅ‚a na grzbiecie i stÄ…d jako pierwsze pojawiÅ‚y siÄ™ górnopÅ‚aty. Pierwsze latajÄ…ce maszyny byÅ‚y emanacjÄ… pragnienia o unoszeniu siÄ™ w przestworzach, przyjemnoÅ›ci zarezerwowanej jedynie dla ptaków. Wynalazek ten spoÅ›ród wszystkich innych maszyn odcisnÄ…Å‚ najwiÄ™kszy wpÅ‚yw na ludzkość i naszÄ… kulturÄ™. PrzeÅ‚amaÅ‚ tabu, przybliżyÅ‚ nas do niemożliwego, do idei fix zaprzÄ…tajÄ…cej gÅ‚owy filozofów od tysiÄ…cleci, pozostajÄ…cej jednak od zawsze niczym wiÄ™cej jak ulotnym marzeniem. Już kilkanaÅ›cie lat po pierwszym locie, samoloty braÅ‚y udziaÅ‚ w Pierwszej Wojnie Åšwiatowej, również odciskajÄ…c piÄ™tno na ludzkoÅ›ci, jeszcze nie tak tragicznie jak podczas kolejnej wojny Åšwiatowej. Wówczas to marzenie o lataniu towarzyszÄ…ce od zawsze naszej kulturze, omal caÅ‚kiem nie obróciÅ‚o jej w gruzy. MusiaÅ‚y pojawić siÄ™ nowe technologie aby dwupÅ‚atowce czy górnopÅ‚aty zamieniÅ‚y siÄ™ w dolnopÅ‚aty, a nastÄ™pnie w abstrakcyjne z punktu widzenia braci Wright skrzydÅ‚a Delta. PomysÅ‚ napÄ™dów odrzutowych i helikopterów, które nie potrzebujÄ… skrzydeÅ‚ aby unieść nas ponad ziemiÄ™ wydawać by siÄ™ mogÅ‚o caÅ‚kowitÄ… utopiÄ….

WracajÄ…c do tematu estetyki – wpÅ‚yw na niÄ…, oprócz oczywistych inspiracji, miaÅ‚y również użyte materiaÅ‚y. ÓwczeÅ›ni twórcy ograniczeni byli materiaÅ‚ami i technologiÄ…, co generowaÅ‚o okreÅ›lonÄ… estetykÄ™. Okres pierwszych automobili pokryÅ‚ siÄ™ z powstaniem pierwszych opon dÄ™tkowych i przyspieszyÅ‚ popularność pojazdów mechanicznych. Mariaż ten niósÅ‚ ze sobÄ… pewne konsekwencje. Na drogach przeÅ‚omu wieków wciąż przeważaÅ‚y pojazdy konne, których siÅ‚a napÄ™dowa byÅ‚a podkuta. Z powodu gubionych hufnali opony czÄ™sto byÅ‚y przebijane, co uniemożliwiaÅ‚o kontynuowanie podróży. RozwiÄ…zaniem byÅ‚o montowanie na bÅ‚otnikach i bagażnikach samochodów dodatkowych kóÅ‚, które pozwalaÅ‚y na dalsze podróże. Aż do lat sześćdziesiÄ…tych XX wieku w karoseriach amerykaÅ„skich samochodach byÅ‚o miejsce na zapasowe koÅ‚o.

Zabieg wynikajÄ…cy z potrzeby, a poÅ›rednio z ówczesnych technologii miaÅ‚ wpÅ‚yw na estetykÄ™. Podobnie byÅ‚o z mostami, a nawet statkami, które byÅ‚y wykonywane z metalu. Pomimo opatentowania spawalnictwa okoÅ‚o 1900 roku, wiÄ™kszość wspomnianych konstrukcji Å‚Ä…czona byÅ‚a poprzez nity, za sprawÄ… Å‚atwoÅ›ci wykonania, ogólnej dostÄ™pnoÅ›ci i niskiej ceny.

Nitowane mosty stojÄ… solidnie do dzisiaj, a WrocÅ‚aw jako „Miasto Stu Mostów” szczyci siÄ™ wieloma dzieÅ‚ami ówczesnej inżynierii. Nie mniej metoda nitowania odegraÅ‚a również negatywnÄ… rolÄ™ na kartach historii, prawdopodobnie bÄ™dÄ…c winowajcÄ… tragicznej Å›mierci ponad tysiÄ…ca piÄ™ciuset pasażerów statku RMS Titanic. PrzykÅ‚ad tego okrÄ™tu to jeden z najlepszych przykÅ‚adów wpÅ‚ywu techniki na kulturÄ™. Od tragicznego rejsu tego dzieÅ‚a inżynierii minęło ponad sto lat, lecz o statku, jego wielkoÅ›ci, przepychu i szczegóÅ‚ach rejsu, a nawet pobieżnie o ciekawostkach inżynieryjnych, wie każdy. Maszyna ta byÅ‚a symbolem tego co najwspanialsze w tamtym okresie. Użyto wynalazków drugiej poÅ‚owy XIX wieku, w tym silnika parowego, oÅ›wietlenia elektrycznego, grodzi wodoszczelnych czy nitów, okraszajÄ…c tÄ… cudownÄ… technikÄ™ w wiktoriaÅ„skie zdobienia. Statek staÅ‚ siÄ™ symbolem minionej wspaniaÅ‚ej epoki wielkich dokonaÅ„, na trwale wpisanym w popkulturÄ™ za sprawÄ… filmów i utworów muzycznych.

PrzeÅ‚om wieków to również urzÄ…dzenia bÄ™dÄ…ce wprost wynalazkami kulturowymi, jak choćby radio czy gramofon. Ich estetyka również wywodziÅ‚a siÄ™ ze skojarzeÅ„ i znanych wówczas protoplastów. Muszla gramofonu i dzisiaj przywodzi na myÅ›l wielkÄ… muszlÄ™ wyrzuconÄ… na brzeg morza. Natura przynosi najlepsze pomysÅ‚y i doskonale wzmacniaÅ‚a dźwiÄ™k. Tworzy to ciekawy dysonans pomiÄ™dzy formÄ… natury uksztaÅ‚towanÄ… przez metal. Sam wyglÄ…d tych urzÄ…dzeÅ„ również wpÅ‚ywaÅ‚ na estetykÄ™ tamtych czasów. DziÄ™ki fotografii powstaÅ‚ej w XIX wieku Å‚atwo można wyobrazić sobie eleganckich jej- i jegomoÅ›ciów siedzÄ…cych w kawiarni, której róg zdobi wielka gramofonowa muszla, z której cicho wydobywa siÄ™ muzyka, i rozgorÄ…czkowanych mężczyzn nasÅ‚uchujÄ…cych wyników gonitw przez radio ustawione na barze. Nowe urzÄ…dzenia skracaÅ‚y dystans, zmieniaÅ‚y ludzkie przyzwyczajenia, pozwalaÅ‚y być na bieżąco z informacjami bez potrzeby bycia bezpoÅ›rednio w miejscu wydarzeÅ„. To byÅ‚a ogromna zmiana, z której dzisiejsza mÅ‚odzież w erze smartfonów i ogólnodostÄ™pnej wiedzy nie zdaje sobie sprawy. NastÄ™powaÅ‚y zmiany kulturowe, Åšwiat odrobinÄ™ przyspieszyÅ‚, a efekt tego pÄ™du jak toczÄ…cÄ… siÄ™ kulÄ™ Å›niegowÄ… widzimy dzisiaj.

PrzykÅ‚adem takiego pÄ™du sÄ… maszyny wÅ‚ókiennicze, które poruszyÅ‚y przemysÅ‚ i wniosÅ‚y wiÄ™cej do kultury niż może nam siÄ™ zdawać. Najbardziej prozaiczny jest Å‚atwiejszy dostÄ™p do wyrobów wÅ‚ókienniczych, ale tym bardziej zawoalowanym, jest rola kobiet w spoÅ‚eczeÅ„stwie. Miasta rozwijaÅ‚y siÄ™ bardzo szybko i potrzebowaÅ‚y mieszkaÅ„ców do obsÅ‚ugi fabryk. Do metropolii przybywaÅ‚y caÅ‚e rodziny. ZmieniÅ‚ siÄ™ model rodziny. Kobiety coraz częściej pracowaÅ‚y w fabrykach. W tamtych czasach temat BHP nie istniaÅ‚, maszyna miaÅ‚a peÅ‚nić swojÄ… funkcjÄ™ i na to nastawiona byÅ‚a jej forma. PrzemysÅ‚owa estetyka powoli zasÅ‚aniana byÅ‚a przez bezpieczne osÅ‚ony. Zanim to nastÄ™powaÅ‚o dochodziÅ‚o do wypadków z udziaÅ‚em kobiet, których wÅ‚osy, pierÅ›cionki i mankiety byÅ‚y wciÄ…gane przez trybiki maszyn. SpowodowaÅ‚o to zmiany fryzur i ubioru kobiet. Jak widać maszyny mogÄ… w poÅ›redni sposób wpÅ‚ywać na kulturÄ™. Być może jeszcze wiÄ™kszÄ… zmianÄ… byÅ‚a coraz popularniejsza elektryfikacja, która pozwoliÅ‚a na produkcjÄ™ niezależnie od pory dnia i wymusiÅ‚a powstanie drugich i trzecich zmian. Åšwiat przyspieszyÅ‚, a rozwój technologii zmieniÅ‚ nas bezpowrotnie.

Wspomniana elektryczność, wynalazki Nikoli Tesli i Thomasa Edisona dosÅ‚ownie oÅ›wieciÅ‚y ludzkość. Uliczne lampy gazowe zastÄ™powano zasilanymi prÄ…dem, w mieszkaniach paliÅ‚y siÄ™ żarówki, a automobile podróżowaÅ‚y wzglÄ™dnie bezpiecznie również w nocy

 

Samoloty, samochody, elektryczność, transatlantyki oraz wszelkie inne ważne urzÄ…dzenia i maszyny powstaÅ‚y na przeÅ‚omie wieków XIX i XX byÅ‚y niczym epoka oÅ›wiecenia, która otworzyÅ‚a ludziom horyzonty, stworzyÅ‚a możliwoÅ›ci podróży, zarobkowania. StwarzaÅ‚a poczucie wziÄ™cia udziaÅ‚u w czymÅ› wzniosÅ‚ym, a z pewnoÅ›ciÄ… w czymÅ› co odcisnęło piÄ™tno na nastÄ™pne dekady, przez które osiÄ…gniÄ™cia te byÅ‚y szlifowane i rozwijane. Nie sposób opisać ich wpÅ‚ywu na codzienność, również na poziomie estetyki, która zmieniaÅ‚a siÄ™ w nich samych, a jednoczeÅ›nie wymogÅ‚a zmiany w otoczeniu.



GALERIA ZDJĘĆ



MALLY PROJECTS SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOSCIĄ

tel. 791 187 653
kontakt@am-project.pl

Kilińskiego 30/16
50-264 Wrocław / woj. dolnośląskie
8982248041



Graphic, Code & Design by Show It Design
© 2016 by AM-PROJECT.PL